طراحی سایت
شنبه 27 مهر 1398.
Oct 19 2019.
  • شرکت نواندیشان شایا ارمان متخصص در حوزه کلیم (Claim) و لوایح توجیه تاخیرات

    گروهی از متخصصین مجرب و باتجربه حوزه Claim و اجرای خدمات تخصصی Claim در پروژه های صنعتی کشور

  • فعالیت کاری شرکت در حوزه Claim

    مدیریت دعاوی در پروژه چیست؟ (Project Claim Management) و نحوه ی کار شرکت در مدیریت دعاوی

  • خدمات ما در حوزه کلیم (Claim) و لوایح توجیه تاخیرات

    حوزه کاری و مجموع خدمات شرکت نواندیشان شایاآرمان

  • ارتباط با شرکت نواندیشان مجری خدمات تخصصی کلیم و گزارشات توجیه تاخیرات

    برای اطلاعات بیشتر و نحوه ی کار شرکت در زمینه کلیم و گزارشات توجیه تاخیرات با ما در ارتباط باشید.

  • پروژه های خاتمه یافته

    برخی از پروژه های خاتمه یافته توسط شرکت نواندیشان شایا آرمان

  • مقالات

    ایا میدانید claim چیست و چه تأثیری در پروژه دارد؟ شما میتوانید با خواندن مقالات موجود در سایت در این باره بیشتر بدانید.

چرایی و چگونگی کلیم (claim) | انواع دعاوی | مدیریت ادعا (Claim Management) در پروژه های عمرانی

کلیم (Claim) و ادعا در پروژه های عمرانی

مقدمه ای در خصوص مدیریت روابط کارفرما و پیمانکار در پروژه های عمرانی

امروزه سرمایه های قابل توجهی صرف پروژه های زیربنایی ساخت می گردند . از آنجا که اجرای این پروژه ها با اهداف اقتصادی و اجتماعی گره خورده اند لذا اجرای با کیفیت آنها در زمان مشخص و هزینه ی معین از اهمیت بالایی برخوردار است. در کشور ما نیز هر ساله مبالغ هنگفتی برای اجرای پروژه های ساخت در قالب طرح های عمرانی هزینه می گردد. اما به علت مشکالت متعدد معمولا این پروژه ها با صرف زمان و هزینه بیشتر از زمان و هزینه مصوب آن ها به انجام می رسند. بخشی از این مشکلات ناشی از نقص دانش فنی می باشد. در کنار مباحث فنی، سوء مدیریت از دیگر معضلات مهم در انجام پروژه های عمرانی است که می توان از بروز اختلاف و ایجاد دعاوی مابین طرفین پیمان به عنوان یکی از شاخص های اصلی سوء مدیریت نام برد. در حال حاضر دعاوی به بخش تفکیک ناپذیر پروژه های ساخت، تبدیل گشته که این دعاوی ترکیب منحصر به فردی از مباحث فنی و حقوقی است. تهیه و تنظیم اصولی قرارداد، یکی از مهمترین عوامل موفقیت پروژه ها محسوب می شود. انعقاد یک قرارداد مبهم، غیرجامع و توأم با ریسک غیرمعقول برای طرفین پیمان ، مشکلاتی را به همراه خواهد داشت. بر این اساس "مدیریت ادعا در پروژه ها " را می توان به عنوان یکی از حائز اهمیت ترین مراحل اجرای طرح های عمرانی تلقی نمود. قدر مسلم مدیریت و پیشگیری از بروز اختالفات به مراتب ساده تر و کم هزینه تر از حل اختلافات می باشد. لذا جهت تقلیل اختلافات طرفین پیمان ضروری است تا به شناخت عوامل بروز اختلافات و چگونگی حل و فصل آن ها پرداخته گردد.

مستند مذكور با عنوان مديريت ادعاها يا به اصطلاح رايج آن مديريت كليم ها سعي مي نمايد كه با ارايه الگوريتمي، روشي را براي پيشگيري و تسهيل در حل ادعاها- در صورت بروز چنين مسايلي- معرفي نمايد كه به واسطه اجراي آن محدوده امنيت اركان پروژه در برابر اين مشكلات فراهم و تقويت گردد.

 كليم چیست (Claim):

ادعا ( کلیم در لغت به معني خواستن، نزاع و دادخواهي است. ادعا ( کلیم ) در اصطلاح حقوقي عبارت است از عملي كه براي تثبيت حقي صورت مي‌گيرد، يعني حقي كه مورد انكار يا تجاوز واقع شده باشد. در حقيقت ادعا ( کلیم )  خواستن چيزي براساس منازعه است.دعوا عملي است كه براي اجراي حقي كه مورد تجاوز يا انكار واقع شده است، انجام مي‌گيرد. بيش‌تر نويسندگان حق و دعوا را مترادف يكديگر دانسته‌اند و مي‌گويند حق ممكن است دو حالت داشته باشد، حالت سكون و حالت حركت. در حالت سكون و آرامش حق در جاي خود ثابت بوده و كسي به آن تجاوز يا آن را انكار نمي‌كند، ولي همين كه حق مورد تجاوز يا انكار قرار گرفت، به حالت متحرك درآمده و صاحب آن از خود واكنشي نشان مي‌دهد. درنتيجه به صورت دعوا در مي‌آيد كه در مراجع ذي ‌صلاح اقامه مي‌شود.بديهي است در جوامع امروزي حق هميشه مستند به قانون بوده و درصورتي كه قانون وجود حق را نشناسد، نمي‌توان آن را حق قانوني دانست و درصورت تجاوز به آن اقامه دعوا كرد. درصورت اقامه دعوا، نيز محكوم به بي‌حقي مي‌شود. چون حق و دعوا يكي هستند تمام خوص حق در دعوا منعكس مي‌شود. بنابراين اگر حق عيني باشد، دعوا را عيني مي‌ نامند و اگر حق شخصي يا ديني باشد، دعوا را شخصي يا ديني مي‌گويند. چنان‌چه حق مربوط به اموال منقول يا غيرمنقول باشد، دعوا را نيز منقول يا غيرمنقول مي‌خوانند. هرگاه حق راجع به تصرف يا راجع به مالكيت باشد، دعوا را دعواي تصرف يا دعواي مالكيت مي‌گويند. اگرچه حق و دعوا يكي هستند، اما خواهان با اقامه دعوا هميشه نمي‌تواند عين حق موضوع را به دست بياورد، ممكن است بدل يا قيمت آن را تحصيل كند. مثلاً اگر كسي تعهد به انجام كاري بكند، درصورت تخلف، طرف او متعهدله هميشه نمي‌تواند او را وادار به انجام آن بكند، بلكه ممكن است مبلغي به عنوان وجه التزام يا خسارت از او دريافت كند. ازطرف ديگر اگرچه به نظر بيش‌تر دانشمندان ميان حق و دعوا ملازم وجود دارد، ولي برخي نيز منكر اين ملازمه هستند. مثلاً وقتي دادستان كل براي محافظت قانون از حكمي فرجام مي‌خواهد هيچگونه حقي براي او در قانون مادي شناخته نشده است. وقتي كه خواهان اقامه دعواي تصرف مي‌كند داراي حق ماهوي خاص نيست به همين دليل دعوا هميشه مبتني بر يك حق فردي نيست و ميان حق و دعوا ملازمه نيست. اگر اين را قبول كنيم، حق و دعوا يكي نيستند و دعوا حق فردي مستقلي است كه ربطي به حق ماهوي موضوع آن ندارد. هدف آن نيز اين است كه دادگاه حقي را به رسميت بشناسد يا اجراي آن حق را تأمين كند. با الهام از اين نظريات ماده 30 قانون آيين دادرسي جديد فرانسه دعوا را چنين تعريف مي‌كند: دعوا حقي است براي خواهان كه با اقامه آن در دادگاه مي‌خواهد صحت يا عدم صحت امري را ثابت كند. برخي نيز مي‌گويند دعوا عبارت از حق گفت‌ وگو بر سر صحت يا عدم صحت يك ادعا در دادگاه است.در زمينه كارهاي عمراني مي‌توان ادعا را به شرح زير تعريف كرد: درخواست كتبي با انضمام مدارك قراردادي است، درباره جبران مالي، زماني، تحقق ساير شرايط كه از نظر قراردادي، موجب اختلاف درخواست كننده و طرف قرارداد يا كارفرما است.

البته کلیم (Claim) تنها متوجه پیمانکار نیست و می تواند از طرف کارفرما و به ضرر پیمانکار باشد. مثلاً کارفرما در اسناد مناقصه متوجه نکته ای بظاهر کوچک نیست و یا هست ولی اهمیت کافی به آن نمی دهد و در حین انجام کار موقعیتی پیش می آید که پیمانکار با استناد به همان نکته ظریف مبالغ یا امتیازات خاصی را از کارفرما می گیرد (بی دقتی کارفرما).

و یا در حین کار مواردی وجود دارد که به نفسه جزو این نوع کار می باشد و گریز ناپذیر است اما کارفرما در حین براورد توجهی به آن نداشته است و در حین کار متوجه آن می شود و با توجه به آنکه نمی توان کار را بدون انجام اینآیتم ادامه داد مجبور به قبول و پذیرش آن است و این آیتم می تواند بسیار به ضرر او باشد (جهل کار فرما به نوع کار).

و یا اینکه معمولاً بعضی پارامتر ها برای پیمانکار بیشتر سود دارد و در حین کار با اخذ مجوزهای لازم حجم بسیار زیادی از کار را به این آیتم تخصیص می دهد و لذا رقم قرارداد با این نوع آیتم سریعا پر می شود و کارفرما هم مجبور به پرداخت است (عدم نظارت و برنامه ریزی صحیح کارفرما).و دقیقا همین موارد ممکن است به ضرر پیمانکار پیش آید و متضرر شود.

در هر صورت کلیم (Claim) بحث فنی و تخصصی و مهمی در مدیریت پروژه ها است و می تواند در بار مالی پروژه برای طرفین بسیار مهم باشد.

 

انواع دعاوی در پروژه ھای عمرانی و ساخت

دعاوی مربوط به قرارداد
دعاوی مربوط به تغییرات فنی
زمین شناسی و آب و ھوا
تغییرات سیاسی و اجتماعی
ادعاھای زمانی
ادعاھای ھزینه ای

دعاوی مربوط به قرارداد :

این نوع دعاوی معمولا خساراتی ھستند که توسط یکی از عوامل مطرح میشوند ھنگامی که سایر عوامل در برآورده ساختن متون قرارداد ناموفق بوده اند. دعاوی مربوط به قراردادھا، بیشترین سھم را از نظر کمیت و ھزینه بر اساس مطالعات صورت گرفته دارا میباشد. بررسی این موضوع در حوزه انواع قرادادھای رایج حوزه ساخت در مرحلھ اجرا به شناسایی بیشترین علل اختلاف کمک مینماید.

دعاوی مربوط به تغییرات فنی:

این دعاوی از تغییر استانداردھا، مصالح و زمان تعلیق منجر میشود زیرا عوامل غیرقابل پیشبینی زیادی در صنعت ساخت جود دارد، که پیامدھای زیادی نیز به ھمراه دارد

بروز تغییرات:

پیچیدگی، بی همتایی، منحصر به فرد و تخصصی بودن فعالیتھا و دخالت افراد محتلف در پروژه از خصوصیات پروژهھای عمرانی میباشد. این خصوصیات و نیز عدم تحقق آرمان اھداف، جملگی بروز تغییرات را نتیجه میدھند.


کار اضافی یا اضافه کار؟

باید به این موضوع توجه داشت که ھر تغییری، کار اضافه را سبب میگردد اما ھوشیارانه این است که بین “کار اضافی” و “اضافه کار” تفاوت وجود دارد کار اضافی کاری کاملا مستقل و خارج از قرارداد است و اساسا کاری نیست که برای تحقق موارد ملحوظ در نقشه ھای و مشخصات اصلی، نیازی به انجام آن باشد.


اما اضافه کار، کاری است که برای برای تحقق موارد مندرج در قرارداد، انجام آن لازم است و بدون انجام آن، کار خواسته شده در قرارداد نمیتواند تکمیل شود

نوع دیگری از دعاوی که عموما بخش بزرگی از تغییرات ھزینھای و به تبع آن دعاوی ھزینھای و زمانی و قراردادی را شامل میشوند، دعاوی مربوط تغییرات فنی و اجرایی حین فاز اجرا میباشند. این تغییرات علاوه بر انواع متفاوتی که دارند، مشخصاتی را نیز دارا میباشند، که شناسایی آنھا به پیشگیری از این نوع دعاوی کمک فراوانی مینماید.

 
ادعاھای زمین شناسی و آب و ھوا:

شرایط زمینشناسی واقعی ھمواره ضعیفتر از شرایط قید شده در قرارداد است. این یکی از دلایل دعاوی مر تبط با مسایل زمینشناسی است. بدین صورت که نیاز به متراکمسازی، برداشت و جایگزینی خاک، شمعکوبی و غیره دارد. علت دیگر این است که آب و ھوا و محیط واقعی ساخت خیلی بد است کھ نیاز به شرایط ویژه ساخت در دمای بالا؛ پایین، آب و ھوای باد و باران، گرد و خاک داشتھ باشد. نھایتا، ھزینھھای ساخت و ساز در نتیجھ فوررس ماژور افزایش مییابد

تغییرات سیاسی و اجتماعی:

ممکن است ھزینه در اثر قیمت، سھمیه بندی، نرخ استخراج و مالیات تعیین شده توسط دولت افزایش یاید. ادامه، پیشرفت و یا توقف معمول ساخت نیز با آشوبھای اجتماعی، بحرانھای سیاسی و تغییرات حکومتی تحت تاثیر قرار گیرد که منجر به کاھش سود پیمانکاران خواھد شد.

مدیریت ادعا و دعاوی (Claim Managment) :

مديريت ادعاها از ديدگاههاي هر يك از اركان پروژه متفاوت خواهد بود ولي الگوريتم يكساني براي روش اجرايي هر يك قابل بهره گيري و است كه با الگوبرداري از توسعه استاندارد جهانيمديريت پروژه Extension of PMBOK  و بررسي و تطبيق شرايط بومي حاكم بر پروژه هاي عمراني كشور در ادامه تشريح شده است.

مديريت ادعاها را همانند ديگر حوزه هاي مديريت پروژه به صورت مستقل و جداي از حوزه هاي ديگر نمي توان بررسي كرد؛ بلكه اين حوزه در ارتباط با ديگر حوزه ها از جمله مديريت زمان، تداركات، ريسك مي باشد. مديريت ادعاها مشتمل برچهار فرآيند به شرح زير مي باشد:    Extension of PMBOK )بر اساس توسعه استاندارد جهاني مديريت پروژه(

(Claim Identification) شناسايي كليم

(Claim Quantification) كمي كردن كليم

(Claim Prevention) ممانعت از كليم

(Claim Resolution) راه حل يا توافق كليم

با بررسي و تحليل دقيق تر موضوع و در راستاي پاسخ نيازهاي تمامي اركان پروژه مي توان فرآيندهاي موردنياز مذكور را به صورت زير اصلاح كرد؛ اجرايي شدن آنها در هر يك از اركان پروژه به شكل گيري و اقدام در چهارچوب وظايف، تعهدات، مسئوليتها و اختيارات خود بسيار كمك نموده و نهايت در هدايت و اتمام موفقيت آميز پروژه بسيار مؤثر واقع خواهد شد.

(Claim Identification) شناسايي كليم

(Claim Quantification) كمي كردن كليم

(Claim Planning) برنامه ريزي كليم

(Claim Execution) اجراي برنامه كليم

(Claim Resolution) راه حل يا توافق كليم

مرحله برنامه ريزي كليم به دو بخش دريافت يا ايجاد كليم مي شود و پيشگيري از كليم  تقسیم می شود كه با توجه به موقعيت هر يك از اركان پروژه در هر موضوعي به صورت تحكيم انجام به موقع و با كيفيت تعهدات خود و ديگر اركان تعريف مي شود. نتايج حائز اهميت از اجراي مراحل فوق الذكر آن است كه در مواقعي كه احتمال وقوع شرايط از پيش تعيين شده تعهد شده توسط هر يك از اركان پروژه ضعيف يا غير محتمل مي شود، ركن مربوطه به صورت شفاف و بر پايه واقعيت ها موضوع را طرح و برنامه ريزي پروژه بر اساس شرايط جديد انجام و جبران يا به روزآوري مي شود؛ در حالي كه مواضع عدم توافق و چالش كه با عوامل غير واقعي نيز پيچيده ترمي شود، برنامه ريزي ادامه اجراي پروژه را با عدم قطعيت هاي بسيار و بدور از واقعيت و گاهي در جهت تأمين منافع يك يا تعداد قليل ي از اركان پروژه فارغ از توجه مؤثر به منفعت پروژه مواجه مي سازد.

شايان ذكر است كه مي بايست ادعا را از تغيير در شرايط اجراي پروژه جدا دانست به دليل آنكه تغيير در شرايط اجرا با توافق همراه مي باشد در حالي كه در ادعا يا كليم توافق وجود ندارد؛ البته اگر براي شرايط تغيير در پروژه رويه توافق شده اي وجود نداشته باشد يا بر اساس رويه توافق شده اقدام نشود، علي رغم توافق در انجام تغيير در شرايط اجرا، چگونگي يا ميزان پرداخت يا كسر بهاي مربوطه مي تواند موردي براي ادعا يا كليم باشد.

 

تمامی حقوق این سایت متعلق به شرکت نواندیشان شایا آرمان می باشد.