طراحی سایت
چهارشنبه 2 بهمن 1398.
Jan 22 2020.
  • شرکت نواندیشان شایا ارمان متخصص در حوزه کلیم (Claim) و لوایح توجیه تاخیرات

    گروهی از متخصصین مجرب و باتجربه حوزه Claim و اجرای خدمات تخصصی Claim در پروژه های صنعتی کشور

  • فعالیت کاری شرکت در حوزه Claim

    مدیریت دعاوی در پروژه چیست؟ (Project Claim Management) و نحوه ی کار شرکت در مدیریت دعاوی

  • خدمات ما در حوزه کلیم (Claim) و لوایح توجیه تاخیرات

    حوزه کاری و مجموع خدمات شرکت نواندیشان شایاآرمان

  • ارتباط با شرکت نواندیشان مجری خدمات تخصصی کلیم و گزارشات توجیه تاخیرات

    برای اطلاعات بیشتر و نحوه ی کار شرکت در زمینه کلیم و گزارشات توجیه تاخیرات با ما در ارتباط باشید.

  • پروژه های خاتمه یافته

    برخی از پروژه های خاتمه یافته توسط شرکت نواندیشان شایا آرمان

  • مقالات

    ایا میدانید claim چیست و چه تأثیری در پروژه دارد؟ شما میتوانید با خواندن مقالات موجود در سایت در این باره بیشتر بدانید.

تاخیرات در پروژه های عمرانی / صنعتی

مفهوم و علل تاخیرات در پروژه های عمرانی / تعریف تاخیر در پروژه

تاخیر، عمل یا رویدادی است که زمان مورد اشاره در قرارداد برای انجام عملی خاصی را طولانی تر کند. به طور کلی تاخیرات ناشی از علل مختلفی هستند که از عملکرد گروه های درگیر پروژه ایجاد می شوند. موفقیت پروژه رسیدن به اهداف از پیش تعیین شده تعریف میشود. در یک پروژه موفق، اجرای فنی پروژه به خوبی صورت گرفته، زمانبندی حفظ شده و هزینه های بودجه بندی شده نیز حفظ شده اند.

تاخیرات چرا؟

دلایل تأخیر در کشورهای مختلف میتواند به دلایل زیادی متفاوت باشد ازجمله تفاوتهای فرهنگی،اجتماعی، نوع قرارداد و روش ساخت، مسائل سیاسی و قوانین دولتی، شرایط زمین شناختی و آب وهوایی و... اما برخی از علل مانند کمبود نیروی انسانی ومصالح،مشکلات مالی و ضعف در مدیریت در میانکشورها مشترک بوده و لذا حلوفصل این مشکلات دغدغهای عمومی است

تاخیر، که تهش دعوا میشه:

دعاوی تأخیر یکی از متداولترین دعاوی ساخت است. ازاینرو صنعت ساخت نیازمند روش های قابل اعتماد و مؤثری به منظور آنالیز علل و اثرات تاخیرات همزمان است. توافق زمان پروژه های ساخت بین کارفرما و پیمانکار از بندهای مهم قراردادهای عمرانی است. به منظور اطمینان، از حصول چنین توافقی، پیمانکار ملزم به ارائه برنامه زمانبندی اولیه است که در دوران ساخت پروژه اجرا گردیده و با درنظر گرفتن شرایط به روز میشود. این برنامه زمانبندی اولیه با پیشرفت کار و مواجهه با حوادث غیرقابل پیشبینی احتیاج به بازنگری دارد

تقسیم بندی تاخیرات بر مبنای منشأ ایجاد:

بروز تأخیر در پروژهها به عوامل متعددی بازمیگردد و هر یک از عوامل متصدی (کارفرما، مشاور،پیمانکار) در بروز تأخیر و میزان اثرگذاری آن دخیل هستند که با توجه به نقش هریک و اثرگذاری آن مقدار تأخیر به وجود آمده و خسارات ناشی از آن و تحمیل شده به سایر اولیای امور پروژه محاسبه وقابل پرداخت است. تأخیر در پروژهها به دلیل پیچیدگی خاص آنها امری غیرقابلانکار است

تاخیرات در طرحها را میتوان بر مبنای معیارهایی مانند منبع ایجاد، قابلیت جبرانپذیری و زمان رخداد آنها تقسیم بندی و تفکیک نمود. تقسیم بندی تا خیرات بر اساس منبع بروز، قابلیت و میزان جبرانپذیری تأخیر به وجود آمده آورده به پیمانکار، کارفرما و شخص ثالث نسبت داده میشود

1-  تاخیرات مرتبط با کارفرما

  بخشی از دلایل بروز تاخیرات مرتبط با کارفرما را میتوان بهصورت زیر برشمرد:
تغییر نیازهای کارفرما به دلیل تغییر دستور کار،
تاخیرات کارفرما در تخصیص منابع،
کمکاری کارفرما در صدور تاییدات و مصوبات و اجرای تعهدات قراردادی،
تغییر شرایط کارگاهی از جانب کارفرما،
تأخیر در تأمین مصالح و ماشین آلات مورد تعهد،
تأخیر در آزادسازی و رفع معارضی،

عدم حضور نماینده،
عدم توجه به نظرات کارشناسی مشاور،
تأخیر در پرداخت پیش پرداخت.

2- تاخیرات مرتبط با مشاوران:

عوامل زیر را میتوان به عنوان بخشی از دلایل بروز تأخیر مرتبط با مشاوران بیان نمود:
تأخیر در ابلاغ نقشه ها،
تغییرات مکرر نقشه ها،
تأخیر در تائید صورتجلسات،
تأخیر در تائید صورت وضعیت ها،
عدم تائید به موقع پرداخت حق و حقوق پیمانکار،
عدم وجود مطالعات ژئوتکنیکی کافی و مناسب و واقعی نبودن پیشبینی احجام پروژه،
غیر فنی بودن دستگاه نظارت،
تأخیر در ابلاغ دستور کارها

3- تاخیرات مرتبط با پیمانکاران:

دلایل زیر بخشی از عوامل بروز تأخیر مرتبط با پیمانکاران میباشند:
مشکلات مالی،
مسائل ناشی از سوء مدیریت،
موجود نبودن مواد اولیه،
برنامه ریزی و زمانبندی نامناسب،
ضعف در مدیریت تجهیزات،
کمبود نیروی انسانی ماهر.


عوامل دیگری نظیر شرایط
دشوار آب و هوایی،
قوه قهریه (همچون سیل و زلزله)،
و عوامل طبیعی (آب و هوای نامناسب)،

آلایندههای محیطی،
مشکلات زمینشناسی پیش بینی نشده،
مسائل سیاسی،
مشکلات در صنعت یا اقتصاد کشور،
تغییرات جهشی و ناگهانی قیمت مواد و مصالح و ...
نیز به عنوان دلایلی در ایجاد تأخیر وجود دارند که از آنها بهعنوان دلایل عوامل غیرقابلکنترل (عوامل محیطی) یاد میشود و تقریب از ید کنترل طرفین خارج است.

انواع تأخیر

همانطور که بیان شد در بروز تاخیرات دلایل و علتهای گوناگونی وجود دارند که به یکی از عوامل مرتبط با پروژه و یا همه آنها بازمیگردد. ازاینرو تاخیرات را میتوان در قالب و چارچوبهایی تقسیمبندی نمود و میزان تأثیر و نقشهای عوامل مرتبط با پروژه را موردبررسی قرارداد. تاخیرات به وجود آمده در پروژه را بر مبنای قابل قبول بودن و غیرقابل قبول بودن نیز میتوان تقسیم بندی نمود.

در تعریف کلی تاخیرات پروژه، تفاضل زمان پایان واقعی و پایان قراردادی پروژه بوده و تاخیرات برابرمجموع تاخیرات مجاز و تاخیرات غیرمجاز است. تأخیرات غیرمجاز نیز، تأخیرات ناشی از قصور پیمانکار است و تأخیرات مجاز هم تأخیرات ناشی از قصورکارفرما است. تسهیم تاخیرات مجاز و غیرمجاز هم در خلال پروژه و هم در پایان پروژه اهمیت دارد. ازآنجاکه پیشرفت پروژه در حین اجرا همیشه با توجه به برنامه پروژه محاسبهشده و با مبنای برنامه زمانبندی قیاس میشود و معیار تسریع و تأخیر پیمانکار از برنامه زمانبندی است، دقیق و معتبر بودناین مبنا اهمیت ویژهای دارد. تسهیم تأخیرات و اعمال تأثیر تأخیر مجاز در برنامه موجب اصلاح مبنای محاسبه پیشرفت خواهد شد. هم پیمانکار و هم کارفرما بایستی تلاش کنند که برای کلیه موارد، مستندات لازم و کافی را فراهم کنند تا در مواقع لزوم بتوانند از خواسته های خود دفاع کنند

1- تاخیرات غیرمجاز:

تأخیری که پیمانکار مسئول پاسخگویی به آن است مانند توان پایین مدیریت عملیات اجرایی و عدم هماهنگی میان اجزای کار را غیرقابل اغماض (غیرمجاز) گویند. پیمانکار برای اینگونه تاخیرات، نمیتواند زمان اضافی را درخواست کند. در چهارچوب قرارداد فیمابین موظف است نسبت به جبران این تاخیرات (به لحاظ زمانی و مالی) اقدام نماید.

2- تاخیرات مجاز - غیرقابل جبران:

این تاخیرات به سبب و درنتیجه فاکتورها و عواملی خارج از کنترل کارفرما و پیمانکار به وجود آمدهاست. تأخیری که نه پیمانکار و نه کارفرما پاسخگو نباشد غیرقابلجبران نامیده میشود که در بخشهای قبلی به آنها اشاره شد. بلایای طبیعی و نامساعد بودن آبوهوا نمونه این تاخیرات هستند.

3- تاخیرات مجاز - قابل جبران:

دسته دیگر از تاخیرات، قابل جبران (مجاز) هستند که بنا بر دلایل توضیحات دادهشده در بخشهای قبلی در آنها کارفرما دلیل اصلی تأخیر است. نمونه این تاخیرات تغییر در دامنه محدوده کار است؛ و دراین بخش نیز با توجه به اسناد مدارک پروژه و در چهارچوب قرارداد فیمابین ضررها و خسارات پیمانکارمحاسبه و کارفرما موظف به پرداخت آن است. به طورکلی تأخیرات غیرمجاز از کسر تأخیرات مجاز از کل تأخیرات به دست میآید و آنچه محل بحث میان کارفرما و پیمانکار است میزان و تأثیر تأخیرات مجاز در برنامه زمانبندی است.

برای محاسبه تاخیرات عملیات اجرایی باید علل و عوامل مؤثر بایستی طبقهبندیشده و تاخیرات محاسبه گردد.

تاخیرات مجاز را میتوان برحسب نوع به گروههای مختلفی تقسیم نمود مانند:

افزایش احجام کارهای موجود در برنامه زمانبندی، مانند افزایش حجم خاکبرداری یا خاکریزی،
افزایش فعالیتهای جدید به برنامه، مانند اضافه شدن فضای جدید به فضاهای قبلی پروژه،
تأخیر در ابلاغ نقشهها و تعیین تکلیف دیتیلهای اجرایی از جانب کارفرما،

تأمین نشدن پیشنیازهایی که بر عهده کارفرما است.

تأخیرهای مجاز را برحسب زمان بروز تأخیر میتوان به گروههای زیر تقسیم کرد:

تأخیرهایی که تاریخ تأثیرشان مستقل از زمان وقوع آنهاست؛ مانند افزایش احجام. تأثیر اینگونهتأخیرات در آخرین برنامه زمانبندی مبنا ملاحظه میشود؛ بهطور مثال به نسبت افزایش حجم کار، زمان افزایش پیدا میکند.


تاخیراتی که تاریخ تأثیرشان وابسته به زمان وقوع آنهاست؛ مانند تغییر نقشههای اجرایی تأثیر اینگونهتاخیرات با توجه به واقعیت اجرا ملاحظه میشود. بهطور مثال شرایط نامناسب جوی با توجه به اینکهکار در کدام مرحله اجرا است ممکن است جزو تأخیرات مجاز یا غیرمجاز در نظر گرفته شود. مثال دیگر تأخیر در تعیین تکلیف دیتیلهای اجرایی است که هماکنون استعلام شده، زمان تأخیر جواب کارفرما اززمان استعلام پیمانکار (با احتساب فرجه زمانی پاسخ) محاسبه میشود

دلایل بروز تاخیرات مجاز - قابل جبران

در اینجا به پارهای از دلایل که سبب بروز تاخیرات مجاز میگردند اشارهشده و راجع به چگونگی ادعای پیمانکار درباره آن توضیحی گذرا داده میشود.


.1دستورات تغییر و انجام کارهای اضافی:

از موارد اجتنابناپذیر اجرای پروژهها، اعمال تغییرات در مشخصات فنی و دستور تغییر در اجرای کارهابه دلایل مختلف است. ازجمله این نوع تغییرات الزامی که در حین اجرای قرارداد احتمالا موجب طرح ادعا از جانب پیمانکاران خواهد شد، میتوان به:


تغییرات دستوری طبق نظر کارفرما،

تغییرات به دلایل اجرایی و گریزناپذیر،
اشکال یا نقص در مشخصات فنی و برنامهها،
ابهام در مشخصات فنی،
تغییر در عملیات اجرایی به دلیل عدم امکان اجرای یک کار خاص،
نبود شفافیت در تصمیمات و اقدامات اجرایی قبلی یا در جریان کارفرمااشاره نمود. هر یک از موارد پیشگفته یا مشابه آن ممکن موجب و علت طرح ادعا از طرف پیمانکار شود. این موارد ادعا غیر از اختیار کارهای اضافی است که در قالب قانون (اختیار در کاهش و یا افزایش
۲۵درصد مبلغ قرارداد) و یا توافقات قراردادی به پیمانکار ابلاغ میشود

2- شرایط فیزیکی نامناسب:

در طول اجرای پروژه در بعضی موارد شرایطی به وجود میآید که پیشرفت پروژه را دچار وقفه با توقفمیکند. در این حالت اگر زمان وقفه یا توقف برای کل کار یا بخشی از آن باشد، این امر برای پیمانکارهزینه اضافی و پیشبینینشده ایجاد میکند. علت توقف کار ممکن است شرایط پیشبینینشده وخارج از اختیار پیمانکار مانند قطع برق و یا سوخت به مدت طولانی و یا تداوم شرایط خاص و نامناسبجوی باشد که در برنامه زمانبندی پروژه قابل پیشبینی نباشد.


3- تغییرات جهشی و ناگهانی قیمت مواد و مصالح و سایر منابع:

در سالهای اخیر قیمت بعضی مواد و مصالح، به علل مرتبط با شرایط اقتصادی و سیاسی جهانی و یابه علت شرایط اقتصادی داخلی، افزایش و جهش ناگهانی پیداکرده است. نظر به اینکه در بعضی مواردبین ارائه پیشنهاد مناقصه به کارفرما تا عقد قرارداد و اجرای پروژه فاصله طولانی به وجود میآید و اگردر این فاصله قیمت مواد، مصالح و کالاهای موردنیاز پروژه، تغییرات شدید کند یا تغییر تعرفه گمرکی کالاهای وارداتی که قابل پیشبینی نباشد، این موارد موجب طرح ادعای ضرر و زیان از جانب پیمانکاران میشود.

 

مقاله های مرتبط

 

پرداخت خسارت در تاخیر پرداخت مطالبات

تاخیرات پروژه چیست و انواع تاخیرات کدامند

کاملترین مفهوم تاخیر در پروژه، انواع تاخیرات پروژه و مهم ترین علل بروز تاخیر در پروژه های EPC

 https://www.linkedin.com/pulse/مفهوم-و-علل-تاخیرات-در-پروژه-های-عمرانی-تعریف-تاخیر-shayaarman/?published=t

تمامی حقوق این سایت متعلق به شرکت نواندیشان شایا آرمان می باشد.